| Sorkun'da Bayram Sabahı |
| Pazar, 23 Aralık 2007 | ||||||
|
‘Nerede o eski bayramlar?’ sorusunun cevabı, birçoğumuz için tek kelimedir aslında: ‘Çocukluğumuzda!..’ Bazılarımız ise “Gerçek bayram, Osmanlı’da kaldı.” diye iç geçirir. Peki, Osmanlı bayramları şimdi nerede? Yeni bir bayram arifesinde, Osmanlı bayram geleneğini yaşatmaya çalışan nadir köylerimizden birinin coşkusuna ortak olmaya ne dersiniz? Bolu’nun Dörtdivan ilçesine bağlı bir Osmanlı köyü burası. Tarihi, Oğuz Türklerinin Kayı Boyu’na kadar dayanıyor. Alparslan’ın Anadolu’ya girmesiyle birlikte Türk boylarından bir kısmının Bolu civarına yerleştiği tarih kitaplarında da geçiyor. Köy halkının geleneksel giyim kuşamı ve şivelerinde de Osmanlı vurgusu hissediliyor. Sülale isimleri de tarihî özelliklerini destekleyen cinsten… Köroğlu Dağları’nın yamacında kurulan Sorkun köyünün rakımı 1200’ü buluyor. Ortasından dere geçen bu şirin köyde yerleşik 30 hane bulunuyor. Sorkun’da bayram hareketliliği en az bir hafta öncesinden başlıyor. Köyün hanımları, toprak fırınlarda ekmek ve baklavaları pişirmeye başlıyor günler öncesinden. Delikanlılar “köy yeridir” demeyip, etrafta esaslı bir mıntıka temizliği yapıyor; neredeyse su döküp yıkıyorlar sokakları. Misafirler için oturacak yerler hazırlanıyor cami önünde. Hiç erinmeden yapıyorlar bu işleri. BAYRAMDA YEMEĞİ ERKEKLER YAPIYOR Köyün kızları ise bayram günü giyecekleri yöresel kaftanlarını hazırlıyorlar hep birlikte. Başlarına ön kısmı altınlarla süslü fes, üstüne de Türk nakışlarıyla işli başörtü takıyorlar. Ayaklarına el örgüsü desenli çoraplar ve üzeri işlemeli ayakkabılar giyiyorlar. Bellerine bağladıkları kuşakları da oldukça renkli oluyor. Bayramlık geleneksel giysilerin hazırlığı birkaç gün sürüyor. Evli erkekler cephesinde durum biraz daha farklı. Onların sıra dışı bir vazifesi var bayramda. Bayram yemeği yapma hazırlığına başlayan beyler, istişare ile aşçı tespit ediyorlar. Tercihen tecrübeli bir yaşlı amca seçiliyor bayram aşçısı olarak. Beş yardımcısını da kendi belirliyor aşçı. Yaklaşık 500 kişilik bayram yemeği çıkarmak, haliyle tecrübe ve titizlik istiyor. Etli pilav için gerekli malzemeler de, hane başına göre hesaplanıp minareden anons ediliyor: “Her ev 2 okka pirinç, 1 okka et hazırlasınnn!” Pirinç, tereyağı ve et yamaklardan biri tarafından kapı kapı dolaşılarak toplanıyor. Parça etleri kuşbaşı yapmak da aşçı yardımcılarının görevi. Arife gününe gelindiğinde köyde hâkim renk kırmızı oluyor; çam kokulu, ahşap evlerin damları Türk bayraklarıyla donatılıyor. KÖY CAMİSİNDE YÜZYILLARDIR DEVAM EDEN BAYRAM HALKASI Köy camisinde kılınan namazla başlıyor bayram. Camide saflar yaşa göre oluşuyor. Yaşlılar ilk safta, küçükler en sonda. Yeni yürümeye başlayan çocuklar dahi getiriliyor camiye; amaç, geleneklerin öğretilmesi. Namaz sonrası bayramlaşmaya geçiliyor. Hava iyi olursa avluda, yağışlı olursa cami içindeki salonda. Bayramlaşmanın da bir âdâbı var Sorkun’da. Yine yaşlılar en başta. Köyün en yaşlısının eli, yaş sırasına göre öpülüyor; bayramlaşan, sırasını bozmadan yaşlının soluna geçiyor. Bu şekilde bir zincir oluşturuluyor. 200-300 kişiyi buluyor bu insan halkası. Köyün ileri gelenleri, küs ve dargın olanları zorla da olsa barıştırıyor ahali önünde. Yeni evlenenler, askere gidecek olanlar ve yeni doğanlar için dua ediliyor bu arada. Yaşlara göre oluşan gruplar evleri gezmeye başlıyor; nineler, teyzeler, ablaların ellerini öpmek için. Kurban bayramlarında ev ziyaretlerinden önce kurban kesimi yapılıyor topluca. MENÜSÜ OSMANLI’DAN KALAN BAYRAM YEMEĞİ Namaz sonrası ev gezmelerine dahil olmayan aşçı ve yardımcıları cami avlusunda bayram yemeğine başlıyor. Dev bakır kazanlar için odun ateşi hazırlanıyor. Her haneden eşit olarak toplanan odunların ateşle buluşmasının ardından çıra kokusu tüm köyü kaplıyor. Ana yemek, etli pilav. Yaşlılar etli pilavın bir Osmanlı yemeği olduğunu vurguluyor. Aşçı pilavı hazırlarken, minareden anons yükseliyor: “Çorbalar, börekler, yumurtalar gelsinnn!” Etli pilavın yanında verilen çorba, etli börek ve kıymalı yumurta hanımlar tarafından arife gecesi hazırlanıyor. Kural şu; her haneden en az bir tepsi yemek geliyor cami önüne. Hane kalabalıksa çorba, börek ve kıymalı yumurtaların miktarı da artıyor. Tatlı olarak da komposto veya sütlaç hazır bulunuyor tepside. İlginç olan, bu menü yüzyıllardır aynı. Öğle namazına müteakip avluya kuruluyor sofralar. Hep birlikte yeniyor bayram yemeği. Yer Bolu olunca yemeklerin lezzetini varın siz düşünün. Aç olmayanlar bile, sofraların cazibesine karşı koyamıyor, hemen kaşık sallıyor yemeklere. Uzunca bir dua ediliyor ardından. Sofralar hep birlikte toplanıyor. Bayramın 2. gününde de yemek yeniyor Sorkun’da yeni gelenlerle birlikte. Gurbetten gelenler, bayram ziyaretlerini ailece yapıyor. Ama evler bir bir dolaşılıyor hiç atlama yapılmadan. Mutlaka ev baklavası ikram ediliyor. Sorkun bayramlarının önemli bir kusuru var. Bayram gezmesinde gençlere sigara da ‘ikram’ ediliyor. Hatta bayram süresince 10 yaşındakilerin bile sigara içmesine kimse ses çıkarmıyor maalesef. Bu ‘öldürücü’ geleneğin Osmanlı ile alakasını kuramıyoruz… ÇOCUKLARIMIZ DEVAM ETTİRECEK Bayramlarını özellikle Sorkun’da geçirmeye özen gösteren Bahari Kurukahveci (35), bayramın gelişini çocuklar gibi iple çektiğini söylüyor: “Durumu müsait olan gurbetçilerimiz bayramda mutlaka gelir köyümüze. Zira hâli vakti yerinde olup da gelmeyenleri ayıplarız. Büyüklerimiz bu geleneklerin yaşaması için çok çaba sarf etmişler. Biz de devam ettirmeye çalışıyoruz. Yaşlıların bize tek vasiyeti ‘Ocağımı söndürme evladım, bayramda konu komşuya yemek çıkaralım.’ olmuştu.” Bayramı köydeki ahşap evinde ailesiyle geçiren Kurukahveci, çocuklarının da bu gelenekleri devam ettireceğini vurguluyor. Gurbettekilerin bayram vesilesiyle gelişi, Sorkun’u şenlendiriyor. Zira bayramı köyde kutlamak için İstanbul ve Ankara’dan otobüs kaldırıldığı da oluyor. Yaşlılar, içilen çayın eşliğinde uzaktan gelenlere eski günleri anlatıyor ahşap evlerde. Sofraların biri kalkıp biri kuruluyor uzaktan gelen misafirlere. Öğleden sonra sessizliği bozuluyor köy mezarlığının. Ağlayanları, Kur’an okuyanları, mezar otlarını temizleyenleri görebiliyorsunuz. Neşe ve hüznü bir arada yaşıyorsunuz. İstanbul’da yaşayan Alparslan ailesi de Sorkun bayramlarının müdavimlerinden. Yaz kış demeden her bayram köyde olmaya özen gösterdiklerini anlatıyor baba Mehmet Alparslan (40): “Âdetlerimizin devamını sağlamak için her bayram ailece Sorkun’a geliyoruz. Köyden kopmamak için eski evimizi de yeniledik. Geçen kurban bayramında da köydeydim. Buradaki bayram atmosferini İstanbul’da yakalayamıyoruz. Kar yolları kapatsa da risk alıp, köyün yolunu yine tutacağız bu bayram da.” GURBETÇİYİ SORKUN’A ÇEKEN BAYRAM ÖZLEMİ Bayram vesilesiyle yurtdışından gelenler de oluyor elbet. Almanya’nın Stuttgart kentinde yaşayan İnşaat Mühendisi Burhan Karabulut bu gurbetçilerden biri. Yıllık iznini bayramlara denk getirmeye çalışan Karabulut, bayram günlerinde ailece köyde bulunmaktan çok büyük haz aldığını söylüyor. Avrupa’daki bayramlarla kıyasladığında Sorkun bayramlarını “muhteşem bir ahenk” olarak yorumluyor: “Bizim bayram geleneklerimiz gerçekten çok köklü. Birbirini görmeyenler bayram günü buluşuyor köyde. Özlemler gideriliyor, dostluk ve kaynaşma artırılıyor. Yüzyıllardır aksamadan süren bir ahenk de var. Bizi binlerce kilometre öteden buraya çeken de bu ahenk zaten.” Sorkun’da bayram neşvesini yudumlamayı iple çeken Burhan Bey’e o bildik soruyu yine de soralım diyoruz: “Nerede o eski bayramlar?” Burası Sorkun da olsa, cevap yine bildik: “Çocukluğumuzda kaldı. Hey gidi günler!... Nerede o eski bayramlar!…” Bu mail adresi spam botlara karşı korumalıdır, görebilmek için Javascript açık olmalıdır Okuyan: 1819
Yorumlar
Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6 |
||||||
Eski bayramlar, tam tadında yaşanıyor Sorkun’da. Bayram yemeğinden, âdetlerine Osmanlı kültürünü devam ettirmeye çalışıyor bir avuç insan. Metropollerde sıradanlaşmaya başlayan bayram günleri coşkuyla kutlanıyor Sorkun’da.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
